Nuk do t’i lija më asgjë rastësisë. Duhej të planifikoja deri në detaje jetën time. Do respektoja dyzetditëshin e paslindjes, për të cilin mamaja më kishte thënë shpesh: Lehona dyzet ditë e ka varrin e hapur. E nëse populli e ka krijuar këtë shprehje, me siguri është bazuar te përvoja. Padyshim që vetëm në disa përvoja të caktuara, por sipas mamasë, mjaftueshëm për të jetuar me frikë këto ditë. Ja ku ishim në të njëjtën situatë si në muajin e pestë të shtatzënisë së saj të përfolur. Unë nuk i jetova aspak ato ditë me frikën e varrit të hapur, por si një periudhë, në të cilën duhej të mblidhja forcat e mia. Do të më duheshin që të gjitha pas këtij pushimi.
Pikësynimi i parë ishte të rifitoja kujdestarinë e fëmijëve të mi. Për këtë duhej të bëhesha një mama e mirë, por mbi të gjitha, askujt nuk duhej t’i flisja për tim shoq në mënyrë dyshuese. Kjo ishte shumë më vështirë se e para. Shpesh e mbyllja argumentin në këtë mënyrë: Nëse jeta më bëri të mos e kujtoj, me siguri duhet të ketë pasur ndonjë arsye. Mjaftonin dy fëmijët tanë për ta ndier gjithmonë pranë.
Punonjësja sociale vinte shpesh për të më vëzhguar. Ndoshta po bënte ndonjë studim për rastin tim. Nuk besoj se në administratën shtetërore e kanë kaq për zemër punën. Ajo dinte ta ruante më së miri ndjenjën e masës. As përpiqej të më bënte shoqe, por as të më mbante larg. Me mamanë e kishte punën vërtet pisk. Ime më kishte një simpati të sinqertë për të. Për fatin e saj të keq, jo vetëm simpati, por edhe adhurim. Sapo e shihte, rendte drejt saj, e përqafonte, e puthte të paktën tri-katër herë dhe të dyja hynin duke qeshur në shtëpi. Me sa duket, simpatia ishte e ndërsjellë. Përse jo? Edhe mamaja ime ishte një grua e edukuar, e sjellshme dhe, mbi të gjitha, e dashur. Por kishte bërë një ndryshim edhe më të madh. Më në fund, dinte të dëgjonte njerëzit. Sipas vëllait tim, pothuajse ishte bërë nëna e mëparshme. Ai, duke e njohur mjaft mirë, sapo vinte, ia drejtonte faqet me radhë. Ajo e puthte si të ishte një fëmijë kopshti. Ishte nga skenat më zbavitëse që mund të më zinin sytë.
Babai ishte krejt ndryshe. I mbyllur e hijerëndë. Ai e kishte vuajtur më shumë nga të gjithë këtë situatë. Iu desh të vazhdonte një kurë qetësuesish,- të marra te mjeku psikiatër,- për më shumë se dy vjet. Më parë ne kishim pasur një marrëdhënie aq të mirë atë- bijë, saqë mamaja shpesh ishte bërë ziliqare. Ajo këtë periudhë, e kishte konsideruar edhe si një garë. Duhej të ishte para babait në zemrën time. Me çfarëdolloj mënyre duhej ta sfidonte. Ai vuante, por jo për këtë arsye, nuk ishte aspak çështje xhelozie. Ishte tepër i ndjeshëm nga natyra. Tek ai gjithçka që kalonte, do ta linte një vazhdë pas. Unë i doja të dy, përherë e më shumë. Veç dashurisë për ta, me kalimin e kohës shtohej edhe një dozë dhembshurie. Ndonjëherë më dukej se nuk kisha dy fëmijë, por katër. Ishin në sytë e mi, po aq të brishtë e të ndjeshëm sa edhe fëmijët. Në po të njëjtën mënyrë, ndieja edhe një detyrim të natyrshëm ndaj tyre.
Në marrëdhënie me familjen kisha marrë pikët maksimale, por ende nuk ishte mjaftueshëm për të realizuar pikësynimin tim. Isha e fiksuar për të realizuar gjithçka doja, sa çështje shumë të rëndësishme i lija shpesh mënjanë, madje më dilnin nga mendja. Kisha mjaft detyrime ndaj familjes sime të madhe, por përgjegjësitë ndaj familjes së vogël kishin përherë përparësi maksimale.
Mbaroi edhe afati dyzetditor. Sipas mamasë, pushimi absolut ishte përmbyllur. Me kohë kisha vendosur të shkoja në varreza. Doja të shkoja qysh më parë, por e dija që do të hasja në kundërshtime të ashpra dhe justifikime. Më parë shtatzënia, më pas lehonëria. Përherë kisha menduar se do të shkoja atje për sytë e vëzhguesve, të cilët nuk ishin të paktë. Kjo do të më bënte të fitoja pikë. Me siguri do gëzoheshin, kur të më shihnin atje, sepse do të mendonin se, më në fund, kisha pranuar vërtet realitetin: vdekjen e tim shoqi. E gjithë kjo më shkonte për shtat, më ndihmonte për realizimin e qëllimit tim kryesor. Sidoqoftë, sërish ishte tejet e rëndësishme për t’u quajtur teatër.
Asnjëherë nuk do mohoja ekzistencën e tim shoqi, por çuditërisht po ndieja diçka të çuditshme, të cilën kujtoja se e kisha kaluar me kohë. Trupi i tij ishte atje, prej të pakën tri stinësh, prej muajit më të bukur e të lulëzuar deri te një nga më të ftohtët e vitit. Atë natë thuajse nuk fjeta. Mendimet qenë tejet të pështjelluara, si të ishin thjesht një lëndë dhe as që merrnin ndonjë formë të caktuar. Ngjasonin me një trup, i cili kishte humbur skeletin e tij si pasojë e mosekzistencës së kalciumit. Për çudi, më bënin të vuaja si të qenë të gurta.
Vërtet atë natë pothuajse nuk fjeta, por as që kisha dëgjuar e parë se ç’kishte ndodhur jashtë. Edhe në mëngjes, sapo u ngrita nga shtrati, nuk hapa perden e dritaren si zakonisht, por dollapin e rrobave. Ishte hera e parë që po i jepja vërtet rëndësi veshjes. Isha kthyer prej kohësh në një shtëpiake të rëndomtë, e cila ndihej tejet rehat me veshjet e saj sportive dhe aspak e interesuar për të provuar diçka tjetër. Madje veshjet sportive më dukeshin ku e ku më të bukura krahasuar me pizhamet që isha e detyruar të vishja më parë, diktuar prej gjendjes sime.
Nuk doja të vishesha me të zeza, por as me ngjyra shumë të çelëta. Të gjitha varëset e rrobave bënë parakalimin rrëshqitas të paktën disa herë para syve të mi. Më në fund zgjodha. Ishte një kostum ngjyrë manushaqe. Fundi ishte i gjatë deri në gju, ndërsa xhaketa deri në ijë. As e kisha vënë re deri atëherë, se në trupin tim nuk dukej asnjë shenjë e shtatzënisë së mëparshme. Format ishin pothuajse të përsosura. Kostumi rrinte puthitur pas trupit si të ishin marrë masat një ditë më parë. Si nuk më kishte rënë aspak në sy më parë? Kisha muaj të tërë pa u rrotulluar, qoftë edhe një herë të vetme para pasqyrës. Sa ironik ishte fakti se ishte dashur pikërisht një çast i tillë për ta bërë këtë.
Nuk doja të bëja makijazh, por dukesha tmerrësisht e zbehtë në fytyrë. Atëherë u kujdesa që të ëmbëlsoja ngjyrën e mollëzave, të cilat me flokët e mbledhur pas binin më shumë në sy. Vetëm kaq. Vesha pallton bojëkafe të pjekur. Ngjyrat ndoshta nuk kombinonin dhe aq mirë me kostumin manushaqe, por nuk i dhashë aq rëndësi këtij detaji. Kisha vendosur t’i largohesha të zezës dhe kjo jo vetëm për atë ditë. Isha gati, megjithëse ishte herët. Sidoqoftë,- mendova,- nuk është se për në varreza ka ndonjë orar zyrtar.
Askënd nuk doja me vete, por ata, familjarët e mi të kujdesshëm, ende nuk mund të më linin vetëm. Isha ende fëmijë në sytë e tyre. Sapo kisha nisur të hidhja hapat e parë dhe ishin që të gjithë të gatshëm të më mbanin për dore. Më në fund, kishim vendosur se do të shkoja atje me tim vëlla. Posa preka dorezën e derës për të dalë nga dhoma, ai trokiti në të. Të dy buzëqeshëm, kur u pamë në sy.
- Të njoh mirë, motërz, e dija se do të zgjidhje pikërisht këtë orar. Më vjen keq të të them, se nuk do të shpëtosh nga kujdesi im.
- As që do ta marr mundimin!
Doja të mbështetesha në krahun e tij, për herë të fundit. I kisha premtuar vetes se do ecja e vetme në jetë, pa ndihmën e askujt. Kisha mundur të mbaja shumë premtime deri atëherë,- ato premtime, të cilat i kisha konsideruar përherë të shenjta. Mund të ecja edhe pa asnjë mbështetëse,- megjithëse doraku më jepte më shumë siguri në rrugët e gjata. Mund të flisja, pavarësisht se jo gjatë, sepse ishte po aq e vështirë sa edhe e ecura.
Sa shumë siguri më jepte ai krah! Ndoshta ngaqë ishte njëherësh edhe mbështetje, përkrahje, përkujdesje, ngrohtësi. Por ishte edhe një çast mizor, më kujtonte sesa shumë kisha humbur. Nga Aleksandri nuk mund të prisja më ngrohtësinë, ai më sillte vetëm freski, mbështetje. Sidoqoftë, kisha nevojë jetike për praninë e tij. Unë as që dija të jetoja pa të.
- Era, perdja e dhomës tënde ishte e mbyllur apo jo?
- Përse?
- A e di se...
- Se çfarë?
Ai nuk përgjigjej, por nga fytyra e tij duhet të ishte diçka e bukur, mjaft e bukur. Po çfarë? Eltoni u shkëput një çast nga unë, kur ishim vetëm dy hapa larg derës së jashtme dhe duke vërshëllyer një melodi, e cila më tingëllonte e dëgjuar, hapi derën.
- Uauu! Mos nuk jam zgjuar ende?- por nuk isha duke pyetur askënd veç vetes. Im vëlla nuk ishte më pranë meje. Isha vetëm unë, e mpirë në pragun e derës dhe jashtë bardhësia e dëborës, pa fund e anë. Nuk e kisha marrë ende veten nga ajo që sapo kisha parë, kur një top dëbore më fluturoi mbi kokë.
- Kam nishan të mirë, do të ta tregoj më vonë, tani nuk është çasti. Nisemi?
Tunda kokën si dikur, më ishte bërë tashmë një zakon i pandashëm. Nuk bëra asnjë koment për dëborën dhe peizazhin e krijuar, thjesht doja ta shijoja në heshtje. Kështu ndihesha edhe më e lirshme. Im vëlla më njihte mirë, nuk e kalonte kurrë sensin e masës. Kjo lidhej ndoshta edhe me natyrën e tij: i qetë, i matur, i kuptueshëm, tolerant. Pothuajse i përkryer. Por për syrin njerëzor, tek e përkryera mund të gjendet edhe e rëndomta, gjithçka varet nga këndvështrimi. Mund të perceptosh me shqisa, por mund të perceptosh edhe me shpirt.
Bashkëshortja e tij, për fat të keq, nuk kishte ditur ta çmonte. Ndoshta ata nuk ia arritën asnjëherë të ishin të lumtur së bashku. Një ditë ajo u largua përgjithmonë, duke hequr dorë jo vetëm nga ai, por edhe nga dy fëmijët.Mmë dukej vërtet e pabesueshme që ajo kishte ikur në atë mënyrë, aq larg, me një njeri që kishte pothuajse dyfishin e moshës së saj. Asnjëherë nuk arrij të gjej një shpjegim, që të më bëjë të besoj plotësisht se dashuria mund të vdesë. Ata ishin rritur së bashku, ishin shokë fëmijërie, kishin studiuar bashkë, punonin bashkë. Familjet tona gjithashtu kishin qenë përherë të afërta dhe nga ana e tyre asnjëherë nuk kishte lindur ndonjë problem.
Kjo nuk kishte lënë gjurmë të pashlyeshme vetëm tek im vëlla, por edhe tek im atë. Sipas tij, një familje që braktisej nga nusja, ishte kokulur. Shpeshherë fajësonte veten dhe mamanë. Sipas tij, nuk duhej të kishin jetuar të gjithë së bashku. Ndonjëherë, tek e mendoj në netët e pagjuma, vdekja e një dashurie të madhe, më duket edhe më mizore se vdekja e një njeriu.
U shkunda nga ajo përhumbje në mendime të thella, nuk ishte koha për të sjellë ndër mend mendime aq të irnosura. Asaj dite i mjaftonte vetvetja.
Më ra ndër mend ajo shprehje, që të gjithë e kemi dëgjuar shpesh të shoqërojë rënien apo edhe mos rënien e saj: Dëbora është si një jorgan, i mban bimët ngrohtë. Dëbora është për drurët njësoj si qukapiku, shfaros të gjitha insektet dëmtuese. Por asnjë shprehje nuk më kujtohej, e cila të përmendte katarsisin shpirtëror, të cilin shkaktonte dëbora brenda shpirtrave tanë. Doja që jeta ime në vazhdim të ishte si ajo shtresa e dëborës së pashkelur. E pastër, e paanë, pa asnjë çap mbi të, që të më bënte të mendoja për dikë që kishte kaluar aty. Ishte e vështirë. Po aq e vështirë, sa edhe të përpiqesha për të mos menduar asgjë. Ishte thjesht e pamundur. Ajo bardhësi ndillte në mënyrë provokuese gjithçka të paarritshme prej meje. Dhe unë e lija veten të lirë, le të joshesha nga gjithçka që shënonte limitet e mia. Nuk besoj se po të mos kishte ndodhur kështu, do isha më e mirë.
Makina zhvendosej ngadalë. Eltoni pothuajse nuk foli gjatë gjithë rrugës, por e ndieja teksa më hetonte me bisht të syrit. Më thoshte shpesh, se nuk mund të më shihte asnjëherë ndryshe, si të barabartë, por si motrën e vogël, së cilës do t’i duhej gjithmonë përkujdesja e tij. Nuk mund të them se kjo nuk më pëlqente, por nuk doja të kalohej masa. As doja të bëhesha barrë për ndokënd, as të ndihesha e paaftë për t’u kujdesur për vete dhe familjen time. Eltoni e ndali makinën para një dyqani lulesh. Si nuk më kishte shkuar mendja tek lulet? Ndoshta për faktin e thjeshtë, se nuk isha ende gati për të pranuar realitetin ashtu siç qe. I frikësohesha herë- herë faktit, se kjo nuk do të ndodhte kurrë. Vetëm koha ishte ajo që do ta provonte.
- Ku t’i vendos lulet, në sediljen e pasme apo në bagazh?
- M’i jep këtu! Do t’i mbaj unë- nuk lidhej shumë me faktin se ishin për tim shoq, se sa me një etikë të përgjithshme. Nuk mund të shkosh për të vendosur lule mbi varrin e dikujt dhe t’i lësh ato në bagazh, si të ishin një objekt fare i rëndomtë. Të paktën ky gjest. Më e pakta që kërkonte nga ne ai çast ishte respekti.
- Si të duash ti. Urdhëro!- m’i vendosi lulet me shumë kujdes mbi prehër. Po kujdesej për to si për një krijesë me shpirt, si të mos ishte ai që vetëm një çast më parë ishte gati t’i vendoste në bagazhin e makinës.
- Faleminderit, Toni! Ç’do të bëja unë pa ty?
- Unë provova të jetoja pa ty. E pamundur. Nuk kisha me kë të flisja, me kë të grindesha. Kemi një jetë të tërë kështu.
- Po unë nuk kujtoj asnjë zënkë tonën. Madje edhe në këta muaj nuk kemi pasur ndonjë të tillë.
- Po. Kjo nuk ka ndodhur si mungesë e dëshirës, por si pasojë e shëndetit tënd.
- Ndaj dhe ti kujdesesh kaq shumë për mua?
- Sigurisht. Sapo të jemi baras,- me shëndet të plotë që të dy,- të siguroj se nuk do jetë nevoja të kujtosh zënkat tona të vjetra.
- E përse?
- Sepse do të ketë mjaft të tjera.
Ndoshta e kishim tepruar ca me të qeshurat, por edhe ashtu pa folur nuk ishim mirë. Shtrëngoja me të dyja duart buqetën e luleve. Ngjante me përpjekjen e dëshpëruar për të shtrydhur një limon pa pikën e lëngut. Ç’doja të arrija me këtë? Ishte thjesht një veprim i pakontrolluar dhe kjo ndoshta duket diçka e vogël, por veprime të tilla përsëriteshin jo rrallë. Nisa t’i vështroja me kujdes.
- E përse ke blerë trëndafila të bardhë dhe jo të kuq?
- Mos do të thuash se je gati të zihesh?
- Të lutem! Po flas seriozisht.
- Po sikur të të thosha se në dyqan kishte vetëm trëndafila të bardhë, do më besoje?
- Po si? Këtë as ti nuk e beson. Askush. E ku mund të ekzistojë diku ndonjë dyqan lulesh që nuk ka trëndafiltë të kuq?
- Më fal, që nuk të pyeta! Duhej të qe zgjedhja jote.
Ja një rast i përkryer për t’u grindur, por ai nuk e kishte shfrytëzuar sërish. Shumë mirë mund të më kishte thënë: Por ti as që u kujtove për lulet, ndërsa tani bën naze për ngjyrën. Po mendoja sesa shumë vuante ai nga lodhja sfilitëse e vetëpërmbajtjes. Sa shumë i detyrohesha!
- Më fal ti mua, vëllaçko, e teprova. Dhe sa për grindjet tona, besoj se duhet të jenë kujtime tejet të bukura nga fëmijëria. Do të më pëlqente të kujtoja ndonjë prej tyre, madje pse jo që të gjitha. Por të premtoj se do të përpiqem të mos grindem më me ty.
- Sikur ta dije sa herë e kam dëgjuar këtë! Të them të drejtën, lodhem vetëm duke e sjellë ndër mend. Mos ndoshta ke përvetësuar ndonjë magji? Apo është krijuar ndonjë vaksinë dhe ta kanë injektuar pa dashjen tënde?
Ai qeshte. Megjithëse në profil mund t’ia shihja pothuajse të plotë nofullën. Zbulova se një dhëmballë në nofullën e sipërme i mungonte, pesa. Ky ishte një detaj, që nuk kishte të bënte aspak me situatën. Po si ia dilte mbanë të kthente cilëndo situatë në zbavitëse? Ai po që zotëronte magji.
- Unë nuk kam asnjë dhunti, ti e di mirë këtë.
- Përveç të shkruarit.
- Nuk e kisha fjalën aty. Por, kam kuptuar, se më pare, madje edhe tani nuk kam pasur e as kam marrëdhënie aq të mira me njerëzit më të afërt, sa të mund të krenohem.
- Edhe?
- Edhe, kam mundur të arrij në disa përfundime.
- Që janë?
- Unë e kam mjaft të vështirë t’i kuptoj vërtet njerëzit. Është si të mërzitesha mjaft po t’ia arrija. Vjen një pikë dhe unë ndalem, si të mos doja të vijoja më tej. Aty thjesht ngre muret mbrojtëse dhe nuk mund të eci, veçse pas.
- E çfarë lidhje ka kjo me grindjen?
- Mendoj se, nëse unë do të përpiqem të të kuptoj ty, siç bën ti me mua, jam e sigurt se do të jetë një armëpushim i gjatë në kohë.
- Do të thuash se nuk je përpjekur asnjëherë të më kuptosh?
- Përtej interesave të mia të ngushta? Jo.
Ai u bë sërish i heshtur. Dhe unë shihja profilin e tij, këtë herë të menduar. Përpiqej të ishte i qetë, madje në një shikim të shkujdesur të linte vërtet këtë përshtypje. Për herë të parë u përpoqa ta shihja përtej dukjeve, përtej fasadave. Ai vuante. Ndoshta thellësisht. Shkaku i vetëm padyshim isha unë. Mendova: Sa me fat jam që e kam. Por nuk i thashë asgjë. Ndoshta edhe gabova. Do ishte për një herë tjetër. E kisha ca të vështirë të shprehja ndjenjat e mia. Kjo vjen ngaqë nuk më pëlqen të shfaqem e dobët para të tjerëve.
Me ecjen e ngadaltë mes trafikut të rënduar jemi mësuar tashmë në Tiranë, por sa herë bllokohesh diku është si të jetë hera e parë. Je gati të shash me zë të lartë për të shfryrë gjithë atë mllef që nuk mundesh ta mbash përbrenda. Më në fund, në të majtë u shfaqën varrezat. Sakaq ndjeva mornica të më kalonin në trup. Veç kur e shihja atë varrezë më merrej fryma. Ndjeva një shtrëngim në fyt, si të ishin aty duart e dikujt që po më mbyste. Trupi më dridhej lehtë.
Pas një jete të tërë ëndërrimesh, thurje planesh për të ardhmen, shpresa pa fund, përpjekje e madje lufte për të ecur përpara, ja ku do të ishte ndalesa e fundit për secilin nga ne. Im vëlla kishte kuptuar gjithçka. Më pa në sy, më shtrëngoi dorën. Me vështrimin e tij sikur më qortoi për ato që isha duke menduar. Toni ishte aty, megjithatë, unë ndihesha vetëm. Thellë në shpirt, askush tjetër veç Aleksandrit nuk kishte mundur të depërtonte. Apo ndoshta isha unë, që nuk kisha lejuar askënd tjetër, absolutisht askënd. Kjo më lodhte së tepërmi, ndaj dhe përpiqesha të mos mendoja për të, thjesht e vendosja mënjanë, siç kisha vepruar përherë.
U mbështeta në krahun e tij dhe ecëm ngadalë. Ai drejtonte, unë bindesha duke e pasuar. Gjithkund ishte bardhësi. Askush nuk mund ta dinte sa herë në vit do binte dëborë, kishte vite që Tirana admironte nga poshtë se si zbardhonte mali i Dajtit sipër, krenar, madje suprem.
Të paktën herë-herë, ky vend të ngjallte vërtet idenë e paqes, të prehjes. Po a mund të prehet vërtet njeriu nën dhe? Si mundet të gjejë prehje atje, mes krimbave? Nëse dikush, cilido, do të mund të gjente prehje atje, unë jo. Nuk mund të pranoja se njeriu i jetës sime, njeriu i shpirtit tim do të gjente paqe aty. Kurrë nuk do pajtohesha me ato idetë e krisura epikuriane, në të cilat besojnë një pjesë e mirë e njerëzve. Shpirti i njeriut është e pamundur të mbyllet nën rrasën e varrit, siç nuk mund as të burgoset. Ai mund të marrë një formë e mandej një tjetër, por jo të zhduket. Sikur të ishim epikurianë, me siguri do të ishim krijesa të pashpirt.
Dëbora dukej e shkelur. Megjithëse ne ishim ngritur herët, dikush tjetër ishte ngritur edhe më herët. Përse dikush duhej të kishte aq ngut për të ardhur aty?
Pa e ndjerë aspak rrugëtimin përmes varrezës, kishim mbërritur para një qivuri, i cili kishte përbri tij dy të tjerë të rrënuar. Me siguri ishte varri im dhe i sime bije. U drodha e tëra. Kush e di se sa lot duhej të ishin derdhur mbi ta! Sa shumë dhimbje! Çuditërisht hapat përfundonin pikërisht aty. Mbi varrin e tim shoqi ishte një trëndafil, më saktë një gonxhe. Kush ia kishte sjellë? Absurde, por ja që ndjeva xhelozi. Ai më përkiste vetëm mua. Duhej të më përkiste. Nuk kishte si ndodhte ndryshe.
- Po të lë vetëm Era, besoj se ke nevojë.
- Faleminderit që më kupton, Toni!
- Nëse ke nevojë për mua, mjafton të lëvizësh një gisht. Në rregull?
- Po. Sigurisht.
Ndoshta tingëllon qesharake, por ndjeja se nuk isha vetëm për vetëm me qivurin e tim shoqi. Ishte si të peshoja rëndesën e një vështrimi mbi gjithë qenien time. Ishte e lodhshme për t’u duruar, tepër e lodhshme. Gati-gati sfilitëse. A mund të ekzistojë një njeri i tillë, i cili nuk ka respekt as për një çast të tillë? Duhej patjetër ta injoroja.
E vështrova edhe një herë deri në detaje pamjen që kisha para syve. Fotoja e tij dukej e mardhur nga të ftohtët. E pastrova nga flokët e dëborës. Sërish ishte e ftohtë, tepër e ftohtë. E putha. Ashtu siç do kisha puthur vetë atë po të ishte aty. Pa e kuptuar sesi munda ta lëshoj veten, u ngashëreva për disa çaste. Mora sërish veten në zotërim. Fshiva lotët. Ndjeva gjunjët të më dridheshin. U ula në pjesën anësore dhe më të poshtme të varrit. Befas nisi një fllad i lehtë. Gjethet e atyre pak pemëve jogjetherënëse nisën të dridheshin lehtë, por ritmikisht. Flokë dëbore nisën të shkundeshin ngadalë prej tyre. U ngrita. Lodhja ishte zhdukur në çast. Tashmë Aleksandri ishte plotësisht aty, megjithatë, dhimbja nuk mund të fashitej aq lehtë. Më e rëndësishme se gjithçka, ishte se ne mund të komunikonim sërish bashkë. Megjithëse askush nuk e dinte dhe ishte tepër e rëndësishme të mbetej sekreti ynë, përndryshe... Përndryshe familjen tonë e merrte lumi.
Vendosa buqetën e bardhë mbi qivur, por më parë e putha. Nuk mund të them përse. Ishte një veprim i pakontrolluar, siç më kishte ndodhur edhe më parë. Mos ndoshta në mendjen time po ndodhte diçka që duhej të më alarmonte? Për një fraksion të sekondës udhëtova në të shkuarën. Ai mbante në dorë një buqetë si e imja. Trëndafila të bardhë. I puthi dhe m’i zgjati, ishin për mua. Udhëtimi drejt së tashmen ishte po kaq i shpejtë.
Afrova buqetën e luleve edhe më pranë trëndafilit të kuq. Ai mbizotëronte, për shkak të ngjyrës. Të bardhët mbyteshin mes bardhësisë së dëborës; ai jo, lartohej edhe më. Po kush ta kishte sjellë? U ndjeva sërish sikur dikush po më vëzhgonte. Gjepura. Kishte ikur koha e të jetuarit me frikë. Ai palo njeri, Maska, tashmë kishte vdekur. Shpirti me siguri i digjej në flakët e ferrit. Vetë e kishte kërkuar. Kjo ishte më e mira që mund të ndodhte në jetë dhe përtej saj, gjithkush të merrte atë që meritonte. Putha sërish fotografinë. Përjetova një lehtësim në shpirt, të cilin as e prisja e as e kuptova. E kisha menduar atë ardhje aty shumë më të dhimbshme. Mos isha e pashpirt? Si mund të ndihesha aq e qetë në atë vend? Duhej të kisha sërish ato ndjesi që kisha në fillim, kur sapo kisha hyrë. Po përse duhej të fajësoja veten çdo çast? Kështu vetëm vuajtje mbillja. Kjo nuk duhej të ndodhte më.
Sapo u rrotullova për nga dalja, im vëlla po vinte drejt meje, ishte vetëm dy hapa larg. Isha vërtet e bekuar. Një fat i madh për mua që e kisha.
- Sa me fat jam që të kam ty!
- Jo aq sa unë,- më tha ai duke më parë në sy,- e çuditshme, por ndodhi që të jemi të dy në një mendje.
- Pak a shumë,- i thashë unë. Duhej t’i thosha, se e doja shumë, madje edhe ta përqafoja. Nuk bëra asnjërën prej të dyjave. Kisha sërish atë ndjesinë se dikush po na vëzhgonte. Nuk ishte një çast që doja ta ndaja me të tjerët, me askënd. Le të shkonim në shtëpi, do të kishim të tjera raste për të shprehur ndjenjat tona.
Sapo hymë aty, pa i përqafuar, madje pa i parë fëmijët, tringëlliu zilja e derës. Ishte punonjësja sociale, devotshmëria, dora vetë. Mamaja ime, si gjithmonë e kujdesshme dhe e dashur karshi saj, e ftoi të ulej me ne. Silva përshëndeti gjithë edukatë, si përherë.
- Të më falësh, por kam nevojë të ndërrohem dhe të kujdesem për tim bir,- i thashë duke u sforcuar për të qenë e sjellshme. Prania e saj më bezdiste jo pak.
- Po vij edhe unë me ty,- më tha ajo, ndërsa unë e shtangur e pashë në sy. Nuk ishte duke bërë shaka. Sa çudi! Kurrë më parë nuk isha ndodhur në një situatë të tillë. Ajo më vështronte gjithashtu në sy. Me sa dukej, të më qepej nga pas atë moment ishte po aq e rëndësishme për të, sa për mua e bezdisshme,- nëse nuk të vjen keq sigurisht, vetëm atëherë do të vija.
- Silva, kur të mbarosh, të pres ta pimë kafen,- i tha nëna ime, ndërsa ajo nuk iu përgjigj, vetëm pohoi me kokë. As e kisha vënë re se ato na paskan krijuar edhe mënyrën e tyre të komunikimit.
- Sigurisht që mundesh,- i thashë unë, por ishte një nga ato të pavërteta, të cilat të djegin si hithër, kur i nxjerr nga goja. I ngjitëm shkallët pa fjalë deri në katin e dytë. Me siguri ajo më erdhi pas për të parë si do të sillesha. Pa dyshim që po sillesha mjaft mirë, përderisa nuk e kisha shtyrë ende nga shkallët.
Hymë në dhomë. Silva më ndiqte nga pas si të ishte hija ime. Po kush i miratuaka këto palo ligjesh, që i japin leje një njeriu të të ndjekë në çdo hap? Si nuk mund të kishte respekt të paktën ndaj një çasti të tillë? Me siguri këto rregulla i vendosin ata njerëz, të cilët nuk e kanë vuajtur kurrë mbi supet e tyre një situatë të ngjashme.
Iu afrova shtratit të tim biri, ai po flinte. Ishte ora për ta ushqyer me gji, por në këtë pikë nuk arrija kurrë të isha aq e rreptë sa Jeta. Shpesh nuk e zbatoja orarin fiks, por të paktën mundohesha t’i afrohesha sa më shumë të mundesha. Më vinte keq ta zgjoja. Teksa flinte kishte pamjen e një engjëlli. Ato faqet e tij të vogla, sikur më thërrisnin pranë. E dija që nuk ishte gjëja më e mirë për t’u bërë, por nuk mund ta shmangia dot një puthje sa herë e shihja. Ishte aq i vogël! Kishte raste, kur e puthja te duart. Në ato doçkat e tij, të cilat nuk rrinin kurrë në një vend. Kisha lexuar se fëmija përmes duarve arrin të njohë botën, ndërsa im bir më dukej se nuk kërkonte njohje përmes tyre, thjesht të përçonte dashuri.
Për herë të parë, duke u ndodhur aq pranë tij, as e putha në faqe e as në duar, thjesht u tërhoqa pas. Kisha qenë në varreza, nuk mundja e as nuk duhej ta prekja tim bir. Aspak për shkak të ndonjë besëtytnie, por për shkak të mënyrës se si ndjehesha.
- Më duhet të bëj më parë një dush, nuk mund të merrem me tim bir në këtë gjendje që jam,- i thashë Silvës, sikur të isha e detyruar të merrja leje prej saj.
- Të kuptoj, mund të vazhdosh,- foli ajo qetë. Por unë nuk doja aspak që ajo të më kuptonte, doja vetëm të zhdukej një minutë e më parë nga dhoma ime, nga shtëpia ime, madje nga jeta ime. Por, duhej të sillesha mirë. Fati i familjes sime ishte në duart e saj. Mora rrobat, rrobëdeshanin dhe isha gati të hyja në dush. Kurrë rrobat nuk më ishin dukur aq të rënda. Duhej të përpiqesha edhe më shumë për të përmbajtur veten. Sa shumë mund të durosh, kur bëhet fjalë për fëmijët! Po aq shumë mund edhe të abuzohet e të përfitohet në emër të tyre.
Avulli i ngrohtë i ujit, me sa duket, po krijonte një ndikim pozitiv. Një shpëlarje me ujë thuajse të ftohtë do ishte vazhdimi më i mirë për të freskuar jo vetëm trupin, por edhe trurin. Fundja, asnjë sakrificë nuk është aq e madhe, kur bëhet për familjen. Të duroja praninë e saj, kjo po që mund të quhej një sakrificë e vërtetë për mua.
Mbylla rubinetin dhe mora frymë thellë. Edhe një hap edhe... po edhe një hap i vetëm më duhej. Askush nuk do të më zinte frymën, as në shtëpi e as në jetën time. Plani gati po merrte jetë. Unë isha edhe më e gatshme se ai. Para se të hyja në dhomë, u pashë në pasqyrë. U përpoqa të buzëqeshja. Dukej haptas, që ishte më tepër një ngërdheshje. Përfytyrova planet e mia të së ardhmes të realizuara. Kjo ishte edhe më shumë se një buzëqeshje. Ishte e qeshur me sy, me tërë mimikën, me gjithë qenien time.
Sapo hyra në dhomë, e pashë tek shpejtonte të ulej mbi shtrat. Pata ndjesinë, që ajo diçka kishte rrëmuar mes sendeve të mia. Por çfarë? Me ç’qëllim? Mos po marrosesha? Ishin po ato dyshime, po ato ndjesi që kisha përjetuar edhe më parë në varreza, por edhe përgjatë gjithë asaj kohe që kisha jetuar aty. Vëzhgimi i pandërprerë, përpjekja për kontroll, për të depërtuar deri në pavetëdijen time, rrëmimi mes sendeve personale, të gjitha këto nuk mund t’i shumëzoja me zero. Ishin hollësi jo të papërfillshme. Ishin aq të rëndësishme, sa të më bënin ta humbisja sërish vetëkontrollin, ndërsa i kisha premtuar vetes se nuk do kthehesha më në llumin e të shkuarës.
- Mos u vonova? A u mërzite?
- Jo, aspak, po shihja djalin tek flinte,- tha ajo dhe buzëqeshi, por i ngjante më shumë buzëqeshjes sime të parë, të sforcuarës, të shtirurës. Ajo as që donte t’ia dinte as për mua dhe problemet e mia, as për djalin tim. Sërish shtirej. Nuk isha aq naive, sa mamaja për ta besuar. Por as ajo nuk ishte në pozitën absurde, që gjendesha unë. Kjo ndoshta e bënte të shihte anën e mirë të të tjerëve. Diçka, të cilën për mua, nuk kishte as rëndësinë më të vogël, nëse ekzistonte apo jo.
Mora djalin në duar dhe u ula në kolltukun që ndodhej pranë dritares. Ishte i parapëlqyeri im, ndaj dhe qëndronte përherë aty, megjithëse krijonte një kontrast jo të vogël me mobiliet e tjera.
- Nuk do t’i thash flokët? Do ftohesh, bën shumë ftohtë,- më tha ajo, ndërsa në fytyrë po merrte një pamje si të ishte duke iu këputur shpirti për mua. Nuk mund ta shpjegoja sesi antipatia për të më rritej me ritme aq të shpejta. Ndoshta, nuk duroja dot faktin se ajo kishte kontrollin mbi jetën time. E kush mund ta duronte vërtet diçka të tillë? - Do t’i thaj më vonë,- peshqiri me të cilin i kisha mbështjellë me siguri do luante ndonjë farë roli mbrojtës,- tani duhet t’i jap djalit për të pirë,- i thashë asaj, por si edhe më parë ngjante sikur isha duke i marrë leje. Ai ishte në gjumë. Dukej se ende flinte ndërkohë që pinte. Përtaci i vogël, as sytë nuk denjonte të hapte. Duart e tij nisën sërish të lëviznin pa pushim. Përherë kjo pamje më kishte dhënë qetësi, atë qetësinë, për të cilën kisha një nevojë të përhershme. Por, në këtë rast po më krijonte një tjetër përfytyrim. Edhe truri im asnjëherë nuk çlodhej plotësisht, asnjëherë nuk mund të ishte i qetë. Njëkohësisht mund të flinte, por edhe të punonte. Ose... ndoshta nuk ishte duke bërë asnjë nga të dyja.
Ndjeja vështrimin e saj, më bëri të dridhesha. Ishte po ajo ndjesi që kisha përjetuar edhe në varreza. Silva ishte duke hetuar profilin tim, ndërsa unë herë pas here e shihja vjedhurazi me bisht të syrit. Kishte përherë atë pamje të rregullt, me stilin e të veshurit klasik, flokët e krehura, tualetin disa shtresash e disangjyrësh dhe pamjen e krekosur. Përherë e vëmendshme për të mos i ikur nga syri asnjë detaj, sado i parëndësishëm në pamje të parë. Me atë buzëqeshjen e përhershme stampuar në fytyrë.
- A ndihesh mirë? Ke nevojë për diçka?- më pyeti ajo. Për herë të parë m’u duk e sinqertë. Por, a mund të besoja se ishte e vërtetë? Nuk ishte koha për të bërë naiven.
- Nuk është se po ndihem edhe aq mirë. Mendo që sapo jam kthyer nga varrezat.
- Mundohu të qetësohesh, do kalojë edhe kjo, gjithçka do të rregullohet,- më tha, duke u afruar. Tani nuk ishte më nevoja ta shihja me bisht të syrit.
- Dëgjo, Silva, asnjëherë më nuk mund të rregullohet gjithçka në jetën time. Im shoq ka vdekur. Fëmijët e mi, përveç emrit edhe mbiemrit të tij, do të kenë diçka më tepër: të qenurit jetimë. Ashtu si edhe unë: thjesht një vejushë.
- Por ti je ende e re, mundësitë e jetës në të tilla rrethana ndoshta nuk janë aq të shumta, por vijnë. - Unë e di se mundësitë vijnë, por im shoq nuk mund të zëvendësohet nga askush.
- Mendon kështu, sepse është ende herët për të menduar ndryshe. Por, mos harro se ti ke kujtimet e një jete të lumtur me të, ato duhet të jenë pasuria jote më e çmuar. Nuk duhet ta mendosh të ardhmen tënde me kaq zymtësi.
- Mendoj kështu se edhe ndiej në po këtë mënyrë. Sa për kujtimet, ti e di mirë tashmë se unë nuk mund të kujtoj absolutisht asgjë, kjo më trishton edhe më shumë. Meqenëse të gjithë ne në familje morëm nga një emër shtesë, edhe ai që hamendëson ti duhet të ketë patjetër një të tillë për të hyrë në familjen tonë. S’mendon kështu?
- Nuk po të ndjek dot, Era.
- Më beso, se nuk jam aspak duke ecur shpejt, realiteti është kështu, është këtu edhe sikur të doja të ndryshoja diçka, thjesht nuk do mundesha. Silva, çfarë do ishte im shoq numër dy për fëmijët e mi?
- Njerku,- u përgjigj ajo e ngazëllyer, për faktin e thjeshtë se kishte arritur aty ku isha unë, por pas pak ai entuziazëm i fillimit iu zhduk.
- Dhe si e përfytyron çdokush njerkun ose njerkën, a mund të më thuash? Të gjithë jemi rritur me po ato përralla, apo jo?
- Po, por unë njoh disa raste të ngjashme, që kanë mundur të bëhen familje të vërteta dhe jetojnë të qetë.
- Sapo e the edhe vetë fjalën disa. Pra, këtu duhet të flasim ndoshta për probabilitet?
- Sikur të gjithë të ishin kaq pesimiste sa ty, nuk do vazhdonin dot jetën.
- Unë nuk jam aspak pesimiste, por vetëm realiste. Të jesh nënë, do të thotë se duhet të mendosh dhe jetosh si e tillë dhe jo si një çupëlinë. Tjetër the për ato disa raste të suksesshme, se jetojnë të qetë, kjo ndoshta edhe i kënaq.
- E përse jo, njeriu duhet të marrë sa të mundet nga jeta.
- Të lutem, më lër të mbaroj,- i thashë dhe heshta për pak dhe vura sërish djalin në shtrat, ai flinte ende. Gjithë kjo bisedë dhe shqetësim imi me siguri nuk i bënte mirë. Tek ai përcillej gjithë gjendja ime emocionale. Përcjellësi më i mirë në botë nuk është ndonjë lloj metali i rrallë, por pikërisht qumështi i gjirit. Edhe kur ke vullnet të plotë, nuk mund ta kthesh në një përcjellës më të dobët nga ç’është.
E mbulova. Këtë herë e putha mbi flokët e sapodalë.
- Shihe tim bir, Silva,- u afrua pa fjalë pranë shtrati të tij,- a nuk duket si engjëll?
Ajo pohoi me kokë, isha unë që i kisha kërkuar të mos fliste, duke i bërë një shenjë me dorë që të heshtte
- Mëkati më i madh që mund të bëjë një nënë ndaj fëmijëve të saj nuk është të mos iu gjejë një njerk, por të kënaqet duke iu siguruar qetësinë, pa u përpjekur aspak për t’i bërë të lumtur. A nuk mendon se kam të drejtë? Ti do të më konsideroje një mama të mirë, nëse nuk ia arrija këtë për fëmijët e mi?
- Të them të drejtën, asnjëherë nuk e kam parë në këtë drejtim.
- Më e mira në këtë jetë është se jemi të veçantë, por kemi edhe këndvështrime të ndryshme. Unë as që do mendoja për jetën time para të mirës së tyre. Asnjë çast qetësie nuk do të kem, derisa t’ia arrij kësaj. A mund të më thuash se e kam gabim? A mund të ketë ndokund qoftë edhe një njeri të vetëm, që mund të më thotë se po gaboj? Dua, madje jam e bindur se do t’ia dal mbanë për të marrë në dorë frenat e jetës. Ndoshta shtëpia ime të duket e bukur, sepse është përherë e mbushur me njerëz. Por nuk është kjo ajo që dëshiroj. Unë dua që shtëpia ime të jetë e mbushur me zërat e gëzueshëm të fëmijëve të mi. Të cicërojnë dhe jo vetëm të mbushin shtëpinë, por edhe shpirtin tim. Për këtë më duhet të marr, në radhë të parë, kujdestarinë e fëmijëve. Më pas, sigurisht që do të mundem të kem qetësinë, forcën dhe mundësinë e duhur për të shkruar, por edhe për të ecur me biznesin e familjes. Gjithçka aty ka mbetur e ngrirë. Kjo nuk është e drejtë. Unë i detyrohem Aleksandrit, duhet të ndjek ëndrrën e tij, që mbeti përgjysmë për fajin tim. Nëse unë jam e aftë për të gjitha këto, përse jo? Jam tashmë,- sipas këndvështrimit tim,- e aftë mendërisht e fizikisht për të përballuar gjithçka. Them se ka ardhur koha e duhur për të mos pasur askënd mbi kokë.
- Është hera e parë që po të dëgjoj të flasësh në këtë mënyrë. Më ke emocionuar aq shumë, saqë shiko, trupi më është bërë mornica-mornica.
- Epo... nuk ishte ky qëllimi im. Thjesht ishte një çast zbrazjeje shpirtërore. Le të themi, sinqeritet ekstrem. Më fal, nëse të lodha e të bezdisa. Kur je e brengosur, ndoshta as që e vë re se je duke brengosur edhe të tjerët. Ndoshta këtu nis e merr jetë egoizmi. Më beso, se nuk jam aspak krenare për këtë.
- As më lodhe e as më bezdise. Duhej të isha unë që të të bëja më parë pyetje për t’i mësuar të gjitha këto. Ti në këtë rast, veç të tjerash, mbulove edhe gabimin tim.
- E çfarë ndodh, pasi mbulohet një gabim?
- Je shumë më e kujdesshme për të mos bërë një tjetër gabim, ndoshta edhe më të madh se i pari.
- Kur të dëgjoj të flasësh për gabime, i përfytyroj kaq të shumta,- i thashë duke hapur duart sa munda, për të bërë sa më të madhe hapësirën mes tyre,- më bën të dridhem e tëra.
- Nuk je e vetmja. Nëse ti quan situatën tënde të rëndë, imja është edhe më tepër.
- Sinqerisht ta them, nuk po të ndjek dot. Mos je ti tashmë që po ecën shpejt?
- Është shumë më mirë për ty të mos nxitosh, edhe më mirë të mos më ndjekësh fare.
- Nuk po kuptoj absolutisht asgjë.
- Në të vërtetë, sa më pak të kuptosh, aq më mirë është për të gjithë, veçanërisht për ty,- tha ajo, ndërsa dera u hap me vrull dhe Estrela u derdh po aq me vrull në dhomë dhe po më mbyste me përqafime. Zakonisht ky ishte çasti që mezi prisja të vinte, por ja që ishte gjesti më i bukur në kohën më të papërshtatshëm. Silva u ngrit dhe vështrimet e mia përgjëruese nuk mundën të kishin ndikim mbi të. Sapo doli nga dhoma, sikur u pendua dhe u kthye sërish.
- Do të bëj ç’të mundem për të të ndihmuar, por jo gjithçka varet nga unë. S’jam gjë tjetër, veçse hallka e fundit e zinxhirit.
Ishte hera e parë, që largohej pa përshëndetur. Ishte hera e parë, që kisha krijuar përshtypjen se i interesonin të paktën një grimë shqetësimet e mia të vërteta dhe jo rrëmimet e skutave të pandriçuara të së pandërgjegjshmes. Nuk e kam fshehur ndonjëherë mungesën e simpatisë ndaj saj dhe në ato çaste jo se lindi ndonjë rreze e tillë, por kisha zbuluar se edhe ajo kishte një dozë humanizmi në karakter.
Pas ikjes së saj dita rrodhi normalisht deri në mbrëmje. Si gjithnjë, kohën e kalova me fëmijët, por ishte si të isha vetëm fizikisht me ta. Mendja bluante çdo të dhënë, detaje, dyshime, hipoteza, por sërish nuk kishte asnjë shpjegim të shëndoshë, i cili do të mund të më bindte për diçka. E sërish vijoja të luaja me fëmijët e njëkohësisht të bluaja mendimet, duke konsumuar më kot çdo lloj ingranazhi që tregonte kohën. Unë kisha ngecur pas, nuk ndiqja dot ritmin e saj.
Mora në telefon Jetën, ajo kishte dhuntinë për të dëgjuar çdo lloj absurditeti që dilte nga goja ime dhe më buronte nga truri i lodhur, pa më gjykuar aspak, por vetëm duke u përpjekur të më kuptonte dhe të më ndihmonte për të gjetur së bashku një zgjidhje.
Si gjithmonë, e përpiktë. Aq korrekte, sa herë-herë më bënte të ndihesha keq, aq sa isha gati të strukesha pas ndonjë justifikimi, ashtu siç ndodh me strucin. Për aq sa mundja, kisha nisur të ndiqja shembullin e saj në këtë drejtim. U ula në studio pesëmbëdhjetë minuta para takimit. Po mundohesha të bëja një renditje të atyre që do t’i thosha,- në këtë mënyrë renditja gjithçka edhe para takimit me psikologun. Isha e vendosur, që ai asnjëherë të mos mësonte të fshehtën time,- madje as të mund të dyshonte,- le të themi se do të mbetej sekreti im i përhershëm. Im atë thotë shpesh me shaka: Meshkujt i rrëfejnë të fshehtat e tyre para se të vdesin, ndërsa femrat ua çojnë varrit. Për herë të parë vendosa ta merrja seriozisht këtë thënie të tij. Qysh atëherë gjeta atë që kërkoja, mosbezdisjen nga të tjerët. Më duhej edhe pak për t’ia dalë mbanë.
Sapo e pashë të futej në studio, Jeta m’u duk e lodhur, madje e zbehtë. Megjithatë ajo nuk bëri apo tha asgjë jashtë normalitetit të saj. Disa herë u mata ta pyesja se ç’kishte, por asnjëherë nuk guxova të nxirrja zë. Vështrimi i saj më luste të mos e bëja. Dukej se kishte të tillë brengë, e cila i rëndonte brenda shpirtit, por ishte aq e madhe, sa edhe kur të dilte prej tij do të shkaktonte plagë të pashmangshme. Kështu ishte ajo, e gatshme për të ndihmuar, por e rezervuar për të treguar problemet e saj. Kjo sikur kishte vendosur një barrierë mes nesh, e cila nuk e linte miqësinë tonë të forcohej më tej. Sidoqoftë, ajo ishte shoqja ime më e mirë, madje jo pa dhimbje do thosha e vetmja. Të tjerat ndieja se i përkisnin së shkuarës. Përderisa koha nuk mund të kthehej pas, as unë nuk kisha ndër mend të dilja jashtë saj për të ngecur në të shkuarën. I kisha lënë pas ato miqësi, jo pa keqardhje, por e vendosur se kisha bërë një zgjedhje të drejtë.
- Në telefon më the se doje të flisje. Çfarë ka që nuk shkon? A ishe në varreza?
- Po, por nuk ka lidhje me këtë ose ndoshta edhe po.
- Që do të thotë?
- Jam bërë sërish paranojake, ndihem sikur dikush po më vëzhgon.
- A mund të flasësh më qartë?
- Në varreza kisha gjatë gjithë kohës përshtypjen se dikush po më ndiqte, se po më vëzhgonte. E gjitha kjo nuk më lë të qetë, as frymëmarrja ime nuk mund të jetë e rregullt në të tilla raste.
- Ti je vetëm duke folur për përshtypje, për ndjesi, por as ke parë e as ke dëgjuar diçka tek e cila të mund vërtet të zërë fill ndonjë dyshim. Për mua nuk ka vend aspak për shqetësime të tilla.
- Atëherë do të thuash se nuk jam mirë mendërisht?
- Këtë as e thashë e as e mendova. Them se ke nevojë për të zgjidhur mjaft probleme në jetën tënde, por je njeri, jo perëndi. Do të të duhet ca kohë për t’i dhënë udhë gjerave. Siç na ndodh të gjithëve, në të njëjtën kohë do lindin ndoshta edhe probleme të tjera.
- Përse je duke e lakuar kaq shumë fjalën probleme?
- Vajtja jote në varreza sot, përballja me realitetin, mos mendon se është diçka e vogël?
- Por, unë i përballova mjaft mirë ato, madje shumë më mirë nga ç’kisha menduar.
- Ky ndoshta është vetëm një nga problemet e tua, të menduarit dhe të planifikuarit e gjithçkaje deri në detaje. Me justifikimin e vetëm se gjithçka duhet të shkojë mirë.
- Por, a nuk vepron edhe ti kështu?
- E kur të kam thënë ndonjëherë se kjo është diçka e mirë?
- E kam kuptuar vetë, jam e detyruar të të kuptoj në këtë mënyrë, pasi ti më flet shumë pak për veten, madje aspak.
- Unë nuk e konsideroj aspak veten si një njeri për t’u marrë shembull. Por të paktën nuk kam gjatë gjithë kohës ndjesinë se po më ndjekin apo se po më përgjojnë. Vetëm në këtë pikë mund të jem më mirë se ti.
- Mos më thuaj se në kohën kur jetuam në vilëz apo në apartament nuk kishe këtë ndjesi, çdo ditë. Apo ishe e sigurt nga rojat, truprojat, shoferët e ku e di se çfarë tjetër?
- Ato ishin kohë të tjera!
- Përse, çfarë ka ndryshuar sipas teje?
- Jo sipas meje, por sipas fakteve ka ndryshuar gjithçka.
- Po ku e di ti se ende nuk ka rrezik vërdallë?
- Dëgjo Era, a nuk të kujtohet se Maska vdiq? Është e pamundur ta kesh harruar, besoj se e kujton sa herë nuk mundesh të ecësh normalisht, sa herë lodhesh duke folur, sa herë sheh vajzën tënde, apo jo? Jam e sigurt se ende nuk e ke pyetur se si rrodhën ngjarjet, me justifikimin që të mos e bësh të vuajë.
- Jeta, punonjësja sociale, më tha diçka, që papritur më bëri të dyshoja,- i thashë duke ndryshuar krejtësisht bisedë, nuk po më pëlqente rrjedha që ajo kishte marrë.
- Po... si kështu? Ajo thotë diçka dhe ty krejt papritur të lindin dyshime, kjo duket e pamundur. Po a nuk ishe ti që dyshove tek ajo nga çasti i parë? Dëgjo Era, ke humbur shumë nga jeta, por jo për fajin tënd. Mundohu ta jetosh jetën, ti po e lë atë të të ikë kot, po e mbush vetëm me dyshime, frikë e ku di se çfarë.
- Po ti ende nuk ke dëgjuar se ç’kam për të të thënë!
- Do ishte më mirë që edhe ti të bëje të njëjtën gjë. As mos i mendo më, hiqi nga mendja! Është më e mira që mund të bësh për veten dhe për familjen tënde,- më tha ajo dhe as priti nga unë t’i thosha diçka. Ishte e nevojshme të thosha patjetër diçka, të justifikohesha, të mbroja mendimet e mia, por ajo nuk më la aspak kohë. Më përqafoi, më shkeli syrin dhe doli nga dhoma pa më përshëndetur aspak. Të paktën më bëri një të mirë, nga ai çast mendova vetëm për sjelljen e saj jo të hijshme dhe jo për dyshimin tim.
Pas kthimit tim në shtëpi, marrëdhënia jonë kishte ndryshuar shumë. Ajo nuk ishte më as mjekja e as infermierja ime, por ruante vetëm atributet shoqërore, të cilat me meritë i kishte fituar. Sidoqoftë, një krisje kishte ndodhur mes nesh. Ajo më kishte sugjeruar ta shihja të atin e saj tej marrëdhënies së punës, që na kishte lidhur. Kjo më bëri të lëndohesha thellë në shpirt. Kisha kuptuar se ajo nuk kishte aspak respekt për dhimbjen time. Më pas i kishte bishtnuar mendimit fillestar, duke thënë se e kishte pasur fjalën për marrëdhënie shoqërore e miqësore mes nesh. Pra, të na lidhte një marrëdhënie e tillë,- gjë që sipas saj ajo ishte duke hamendësuar,- do të thoshte ta shihnim njëri-tjetrin jashtë marrëdhënies së punës. Veç të tjerash nuk kishte as guximin të pranonte se e kishte gabim. Sipas saj, ajo ishte duke menduar për të mirën e të dyve. Pikërisht kjo më lodhte edhe më tepër, të gjithë përqark meje kujtonin se e dinin cila ishte më e mira për mua, as që donin ta dëgjonin këtë prej meje.
Pasi vura fëmijët në gjumë, nisa sërish të bluaja gjithçka në kokë. Por, shumë më mirë mund ta bëja këtë duke i hedhur në kompjuter, ndaj shkova në studio. Pas kthimit në shtëpi i kushtoja shumë pak kohë të shkruarit. Madje kishte ditë të tëra, që nuk merresha fare. Ndoshta mund të më pëlqente të gënjeja dikë tjetër, por jo veten. Kisha vendosur që do t’i rikthehesha punës si më parë, fuqishëm, me gjithë shpirt,- kjo është mënyra e vetme që unë di të bëj gjithçka në jetën time,- por po kaloja një periudhë pushimi, çlodhjeje dhe prehjeje, që kërkoja të gjeja duke iu kushtuar familjes. E kisha vërtet të nevojshme. Nuk kisha hequr aspak dorë nga ëndrra ime, thjesht isha duke mbledhur forcat. Do të mblidhja energjitë e duhura për t’ia dalë mbanë. Ishte diçka që kishte prishur planet e mia dhe nuk më linte të çlodhesha e qetë: dyshimi.
No comments:
Post a Comment