Pas telashesh të panumërta, më në fund, Soni është e lirë për të qëndruar pranë së bijës. Është vizituar te kardiokirurgu, ka zbatuar recetën dhe ka ndjekur rigorozisht këshillat e mjekëve. Gjithashtu, edhe infermierja ka qenë njëzetë e katër orë në njëzetë e katër në dispozicion të saj. Sa për të tjerat, nuk do as t’i kujtojë. Sillet sikur të mos kenë ndodhur. Në fund të fundit, ajo që ka vërtet rëndësi është e bija.
Amarda sapo ka dalë nga salla e reanimacionit dhe është vendosur në dhomën më vete. E ulur pranë së bijës, gjendja shëndetësore e së cilës tani është stabilizuar plotësisht, duke ditur se askush nuk po ia mat si më parë kohën me kronometër, ajo nisë të ndjejë një farë lehtësimi.
- Ami, zemra ime! Si nuk t’u gjenda një herë pranë për të të ndihmuar? Si nuk munda qoftë një herë të vetme të të ndaloja në marrjen e udhës së gabuar? Pavarësisht të gjithave, s’mund ta mohojë njeri se kam qenë një mama e mirë, e dashur dhe e përkushtuar.
Nuk ishte në natyrën e Sonit që të mburrte veten, por pas fjalëve të rënda të Arbrit, e më pas të Sokolit, ndihej si të qe ulur në bankën e të akuzuarve. Mbrojtja që ishte duke i bërë vetes ishte një e drejtë e ligjshme. Madje, edhe për këtë nguronte, ndaj edhe pasuan disa minuta qetësie.
- Nga koha që mësova se prisja një fëmijë, se të prisja ty, e deri sot nuk kam vënë asnjëherë veten para teje, të mirën time para të mirës tënde. Ndoshta... ndonjëherë kam qenë edhe e ashpër, por s’kam pasur zgjidhje tjetër. Ashpërsinë e kam lënë të fundit, atëherë kur situata rezultonte pa rrugëdalje.
E kam tepruar, po. Rastet në të cilat ka ndodhur i kam të gjalla në kujtesë. Të kam kërkuar prerazi të mos jesh si unë. Për këtë s’mund të pendohem, madje edhe ti s’ke arsye për të më qortuar. Dikur nuk mund të t`i shpjegoja arsyet e mia, sepse ishe e vogël dhe s’do më kuptoje. Problemi është se edhe kur u rrite nuk pata guximin të përballesha një herë e mirë me këtë argument. Kam qenë një mama e patëmetë. Nëse ti kishe nevojë për diçka, unë s’prisja të më kërkoje ndihmë. Përpara fjalëve, unë të lexoja buzët, madje më herët akoma, mendimet dhe nevojat e tua.
Të kam ndihmuar të mësoje, dhe ti nuk krijove asnjëherë mangësi, as në ato lëndë që të mungonte prirja. A nuk ishe ti për dymbëdhjetë vjet e para absolute në klasë? A nuk ishe ti fituese në çfarëdolloj konkursi, apo olimpiade në të cilën more pjesë? Unë isha prapavija, pa të cilën ti jo vetëm nuk do kishe arritur fitoren, por do të kishe refuzuar edhe pjesëmarrjen.
Kam frikë, kam shumë frikë se ka qenë vetëm kaq... Unë nuk isha dhe nuk jam shoqja jote. Por, s’është kjo më e keqja. Më e keqja është se nuk u përpoqa asnjëherë për t’ia arritur. Këtë s’kam për t’ia falur ndonjëherë vetes.
Pandehja, se po të isha shoqja jote, do humbisja në sytë e tu gjithë autoritetin dhe s’mund të sillesha më si mama. Sa e ashpër jam treguar në disa raste me ty! Por, me vetveten jam treguar shumë më tepër. Para gjyqit të ndërgjegjes sime, as kam dalë e as do dal ndonjëherë fituese.
Ne të dyja ngjajmë bijë, ngjajmë si dy pika uji të marra prej të njëjtin burim. Ndodhi pikërisht ajo që s’doja të ndodhte. Ti u bëre si unë. Je e butë dhe e ëmbël me të tjerët, dhe e ashpër me veten. Nuk gjykon njeri, ndërkohë ndërgjegjes tënde nuk ia njeh të drejtën e apelimit për vendimet e prera, në të cilat e ke deklaruar fajtore. Nuk shfrytëzon asnjëherë të tjerët, ose së paku ndihmën e tyre për të arritur aty ku do. S’lodhesh duke dëgjuar problemet e të tjerëve, as duke u dhënë këshilla të vlefshme dhe nga ana tjetër je plotësisht e mbyllur në vetvete. Shfaqesh para të tjerëve pa probleme, duke u izoluar në guaskën tënde së bashku me to. Askush s’mund të ketë privilegjin të të ndihmojë. As unë. Dhe përpjekjet nga ana ime nuk kanë munguar, por ja që asnjëherë nuk janë kurorëzuar me sukses. Kjo më bën të ndihem tmerrësisht keq, por nuk është vetëm kjo. Sikur ta dije sa ashpër më ka folur yt atë! Fatkeqësisht jo vetëm ai, por edhe... nejse, kjo tani nuk ka më rëndësi.
A e di përse s’kam mundur të të ndihmojë? Sepse nuk kam ditur. Po të dija do kisha ndihmuar edhe veten time. E keqja jonë më e madhe nuk është që s’dimë të përcaktojmë rrugëdaljen, por se nuk kërkojmë ndihmë nga askush. Ne kujtojmë se s’kemi të drejtë të përfitojmë diçka nga të tjerët, as nga njerëzit më të dashur. Ndoshta, e meta jonë më e madhe është pikërisht virtyti ynë më i çmuar, krenaria. Ajo nuk na lejon të mbështetemi tek askush. Sikur të ishte vetëm kjo!
Ndonjëherë më duket sikur jemi mazokiste. Pyes veten: A na ka shkaktuar ndonjëherë kënaqësi të ndjerit dhimbje? S’di t’i jap përgjigje kësaj pyetjeje, të paktën jo në mënyrë të drejtpërdrejtë, siç e kërkon ajo. Ne s’dimë të jetojmë pa i hapur telashe vetes. A nuk sjellin me vete telashet vetëm kokëçarje dhe dhimbje? Ne nuk shfrytëzojmë asgjë për të shpëtuar një herë e mirë prej tyre. A s’jemi mazokiste?
Vetmia gjithashtu s’na ndahet. Ndonjëherë, më duket se ne jemi dy personazhe të “100 vjet vetmi” të Markezit. Kur e kam lexuar këtë roman, paragraf pas paragrafi, faqe pas faqeje, kapitull pas kapitulli, prisja që të paktën një personazh të ishte i lumtur. Sa herë e flaka dhe e mora sërish në duar atë libër për të vijuar leximin aty ku e kisha lënë. Shpresa, se të paktën një personazh do gjente lumturinë deri në fund të romanit, ndoshta edhe në faqen e fundit, s’më braktisi.
Kur lexova frazën e fundit: Sepse fiseve të dënuara me njëqind vjet vetmi, nuk i jepet më asnjë shans tjetër përmbi tokë, libri më ra nga dora. Ky libër ishte orakulli, i cili parathoshte fatin tonë. E mora librin dhe me një frymë ia shpura Arbenit, i cili ma kishte këshilluar dhe ma kishte dhënë borxh për ta lexuar. I kërkova prerazi të mos më sugjeronte dhe të mos më jepte më libra të tillë, ose më mirë të mos më jepte asnjë libër tjetër, madje as të Era Tefit, e cila është shkrimtarja e preferuar e të dyve. Më qe zhdukur uria për të lexuar. Isha ngopur deri në grykë.
Përse bija ime, përse edhe ne, si personazhet e romanit, nuk mund të jemi të lumtura? Pavarësisht një njeriu përkrah, ne tërhiqemi mënjanë dhe njëkohësisht shijojmë e vuajmë vetminë tonë. Kush na ka mallkuar? Ne s’e kemi hak diçka të tillë, sepse nuk i kemi bërë keq askujt.
Por, ja që ne ngjasojmë në aspektet ku rrallëkush ngjason. Nëse një vajzë merr nga e ëma struktura të ADNsë, ti ke marrë prej meje struktura të karakterit. Më ngjan për zgjedhjet e bëra në jetë, në telashet dhe kokëçarjet që i shkaktojmë vetes. Ne e bëjmë lëmsh fillin e jetës sonë, dhe nuk dimë si ta shkatërrojmë. Fatkeqësisht ne ngjasojmë në të njëjtën mënyrë si Heminguej me babain e vet. Unë të lashë ty po atë trashëgimni... Nejse... është më mirë të mos flasim mbi këtë temë, është mjaft e dhimbshme, ndoshta më e dhimbshmja nga të gjitha.
Unë mendoj se ti nuk mund të jesh e lumtur me Arbrin. Nëse ushqen një pasion kaq të madh ndaj dikujt, të duhet ta harrosh lumturinë. Nuk mundesh më as të jesh e qetë. Pasioni nuk e njeh qetësinë, ai njeh dallgët, shkulmet e mëdha shkaktuar nga të ashtuquajturat stuhi magnetike. Pasioni i madh nuk të lë të shijosh mirësitë dhe bukuritë e vogla që të sjellë jeta.
Ne ndryshojmë në diçka. Ndryshojmë për raportet që vendosim me dashurinë tonë. Edhe unë pata një dashuri të madhe në jetën time. Sa bukur tingëllonte atëherë fjala përgjithmonë! Doja të isha me të deri në ditën e fundit të jetës sime. Arrita të mendoja se ne s’kishim nevojë për asgjë dhe për askënd për të qenë plotësisht, madje përjetësisht të lumtur.
Një ditë, ndodhi ajo që jo vetëm nuk e prisja, por as e kisha sjellë ndonjëherë ndër mend. Ti e njeh mirë ndjesinë mizore që shkakton tradhtia. Kur e verifikon me sytë e tu, është akoma më e dhimbshme. Por, ka edhe më keq. Atë që pashë, nën dritën e diellit, ai u përpoq të ma servirte ndryshe: Nuk është ashtu siç duket. Për mua është batuta më idiote që e kam hasur shpesh në filma. U ndjeva, jo vetëm e tradhtuar, por e gënjyer, e mashtruar, e poshtëruar. S’ka më keq se të të duket vetja e pavlerë, e shkelur me këmbë, e përbaltur. S’e meritoja atë që më ndodhi, por fundja, kush e meriton diçka të tillë?
Nuk dita ta falja, s’munda, dhe përfundimisht e humba. E doja shumë, më shumë se jetën time, por ai më lëndoi aq thellë, sa nuk mendoja se mund të shkonte lëndimi. Pavarësisht të gjithave, unë vazhdoja ta doja, me gjithë shpirt. Urreva veten, luftova me mish e me shpirt kundër ndjenjës së zjarrtë, por s’munda ta shuaja. Është vështirë të luftosh kundër vetvetes, por unë e bëra. Krenaria nuk më lejonte të poshtërohesha deri në gradën e fundit, duke e falur. Nuk pendohem. Veprova me mend, bëra zgjedhjen e duhur.
Nëse do ta falja një herë, ndoshta do të më duhej të bëja të njëjtën gjë deri në fund të jetës sime. Nëse dikush të tradhton një herë, aq më tepër kur je e re dhe e bukur, ç’mund të të ndodhë më pas? Edhe nëse gjen forca për të përtypur një herë tradhtinë, më pas do të bëhesh tepër e pafuqishme, dhe mundësia më e madhe është të përtypesh prej saj.
Unë pata fatin e mirë, gjeta një njeri me të cilin të kaloja jetën time, dhe kjo po që është përgjithmonë. Do gënjeja po të të thosha se mes nesh ka pasur shkëndija, apo ndonjë pasion të zjarrtë. Pavarësisht gjithçkaje, Koli është shoku i jetës sime. Edhe sikur të më jepej mundësia të kthehesha pas me qindra herë, s’mund të zgjidhja më mirë.
Unë nuk hoqa dorë nga dashuria. Isha e detyruar të pranoja se erdhi koha që ajo të merrte një formë tjetër. Dashuria e pamatë u shndërrua në kujtime. Ndoshta, unë nuk isha për njeriun e zemrës sime dashuria e madhe. Nëse për ty një njeri është i pari, duhet të jesh edhe ti për të, përndryshe nuk funksionon.
Sidoqoftë, është më mirë të jetosh me kujtimin e një dashurie të madhe dhe me vuajtjen që ajo të lë pas përgjithmonë, sesa të jetosh me brengën e pandashme se nuk e ke provuar kurrë dashurinë e vërtetë. Mes dhimbjeve dhe lotësh që ajo lë pas, ti kujton shijen e ëmbël të pasionit të zjarrtë. Pas një periudhe të tmerrshme, habitesh kur sheh dritë në fund të tunelit. Rehatohesh e vetkënaqur në qetësinë dhe vakësinë që të ka rezervuar jeta. Dhe si për ironi e konsideron veten me fat. Vakësia është shumë më mirë se akullsia. Nisë të mos e quash veten edhe aq të pafat. E kush do ta mohonte këtë të vërtetë të padiskutueshme?
Dashuritë e mëdha bija ime janë posesive. Ato të mbërthejnë me tentakulat e tyre dhe nuk të lëshojnë. Unë kam kaluar nga flakët e pamëshirshme dhe gllabëruese të një dashurie të madhe në ngrohtësinë e një foleze familjare. Jeta ime e re nuk kishte tallaze që të më frikësonte se ndonjë ditë do të mbytesha.
Me kohën tallazet u kthyen sërish. Këtë radhë jo te mua, s’kish se si, kur tashmë deti i paanë ishte shterur një herë e mirë. Dashuria e madhe e jetës tënde të dha një goditje të fortë, pothuajse fatale. Ti s’munde ta duroje, u dorëzove. Por, fati të dha një tjetër mundësi. Unë nuk fola. Kafshova buzën dhe shpirtin prej dhimbjes, por nuk fola. Vendosa vath në vesh fjalët që më tha Sokoli: Të gabosh është njerëzore, të falësh është hyjnore.
Dhe vërtet, t’u kthye sërishmi buzëqeshja. Kuptova që veprova me mend që s’fola. Unë isha e prerë që tradhtia nuk duhet falur, por duhet ndëshkuar me braktisje. Ti more shpërblimin e gjestit hyjnor. Ishe sërish e lumtur.
Për fat të keq, kjo periudhë qetësie nuk zgjati shumë. Këtë herë gabimin nuk mund ta përkufizoja si tokësor, por si djallëzor. Ti sërish nuk durove dot e sërish u dorëzove. Fati me bujari ta zgjati dorën, megjithëse kishte arsye për të mos e bërë. Unë nuk u pendova që këtë radhë nuk kisha kafshuar vetëm buzën e shpirtin për të mos folur, por gjithë qenien time.
Kisha kapërdirë një e nga një parimet e mia. Jeta jote ishte vetëm jotja, dhe ishe ti që duhej të vendosje ç’të bëje me të. A bëra mirë? S’e kam ditur ndonjëherë në kam pasur, apo jo dobi nga parimet personale, të cilat i kam zbatuar me një devotshmëri të adhurueshme. S’mund të them që sot jam këtu ku jam për faj, apo për hir të tyre. E detyroj veten të mos mendoj më për to, përndryshe do përhumbem e s’dihet sa kohë do të më duhet për t’u kthyer me këmbë në tokë.
E pra, si mund të të ndihmojë ty kur nuk kam arritur të ndihmojë veten? S’kam ditur. Kur të kam thënë se nuk duhej të bëheshe si unë, nuk doja të kapeshe pas dashurisë, të lodheshe nga aftësitë e tua dhe mbi të gjitha, s’doja të shkëpusje rrjedhën e jetës tënde. Unë të kuptoj, unë e di ç’do të thotë mos të të hyjë asgjë në sy...
S’di në i njeh shushunjat. Ato nuk shkëputen nga trupi pa u ngopur me gjak. Ashtu është edhe dashuria e madhe zemra ime. Të merr pa mëshirë gjithçka. Vetëm se ajo është sa dhjetëra, sa qindra, apo sa mijëra shushunja të marra së bashku. Pasi i je përkushtuar, je rritur me të, s’mund të jetosh veçmas, sepse pa të nuk mund të jesh rishtazi e plotë. Gjithçka veç saj të duket e pakuptimtë dhe pa shije.
Dashuritë e mëdha janë gllabëruese. Kur përpiqesh t`i largosh nga vetja, kupton se ato nuk shkëputen. Nuk do të jetosh me një dashuri të tillë, sepse nuk e quan më të denjë dhe ajo hakmerret. Ja se ç’të pëshpërit ajo: Ti do që unë të vdes, të mos ekzistojë më, të shuhem. Dakord, kështu do bëhet, por ti do jesh me mua deri në fund.
Nuk ke shumë kohë në dispozicion për të vendosur. Vendimet e shpejta shpesh rezultojnë më të gabuarat. Atëherë ti bën shpejt e shpejt zgjedhjen tënde. Heq dorë nga jeta, me kushtin e vetëm që ajo të mos jetojë më, përndryshe do të të bënte vetëm të vuaje. Kupton se mes dy vdekjeve, të menjëhershmes, apo asaj ku ti vdes përditë nga ca, është më pak e dhimbshme e para.
Për vite me radhë nuk kam folur me askënd. Vetëm yt atë e di. Sokoli ka qenë përherë një shok i mirë për mua. Ai më ktheu jetën. Iu luta, madje iu përgjërova të mos i thoshte askujt, ndërsa ai m’u lut t’i jepja mundësinë për t`u njohur më mirë bashkë. Ai më ktheu dëshirën për të jetuar, ishte si të lindja sërish. Këtë herë burimi i jetës sime nuk ishte me shkulme të mëdha, por i qetë e i sigurt. Me kohën ne u mësuam me njëri-tjetrin, aq sa nuk mund të jetojmë ndryshe.
Ndonjëherë yt atë më thotë se ne jemi bërë për njëritjetrin, por ai nuk ka pasur guximin asnjëherë të kujtojë atë kohë. Ndoshta ai do ta harrojë, ta varrosë të shkuarën. Sokoli frikësohet prej saj, sikur ajo të kërcënonte qetësinë dhe lumturinë tonë familjare. Mua as që më intereson të ngjall kujtimet, por nuk mund të jetojë pa një pjesë të jetës sime.
Babai yt sillet sikur jeta ime të ketë nisur nga koha kur ne të dy lidhëm jetën, por nuk mund ta shpërfillim të shkuarën, sikur ajo të mos ekzistonte. Kjo më rëndon. Ajo që ka brenda jeta ime është shumë për zemrën time, ndoshta ngaqë gjithçka e kam ndryrë në të dhe nuk kam guxuar t`ia them askujt. Unë jam e sigurt se është vetëm kjo dhe asgjë tjetër.
Soni fshiu lotët që ende i rigonin faqeve. Me zor po merrte frymë. Zemra i përpëlitej aq shumë, sa të thoshe se po i dilte nga kraharori, nuk kishe hiperbolizuar asgjë. Ajo po e mësonte veten me idenë se çdo rrahje e saj mund të ishte e fundit. Duhet të vendoste rregull në jetën e vet, dhe të kujdesej që kur e pashmangshmja të ndodhte të mos linte asgjë përgjysmë.
Mori frymë thellë. Sa herë ia dilte mbanë lehtësohej. Dalëngadalë frymëmarrja po qetësohej. Edhe rrahjet e zemrës po shkonin drejt normalitetit. Ishte e para herë që fliste për jetën e saj, për brengat e saj, për dashurinë e saj. Vetëm tani po e kuptonte sa i nevojshëm ishte ky shfrim. Sa e ndrydhur kishte jetuar për vite me radhë! Mund të fliste me këdo për një temë çfarëdo, por me askënd për atë që i rëndonte në shpirt, për brengën e saj, që e brente pak nga pak si mola drurin.
- Tani bijë s’më akuzon dot se nuk të kam folur për jetën time, për brengat e mia, për sekretet e mia. Unë sapo e bëra këtë. Nëse ti nuk munde të më dëgjosh për shkak të gjendjes tënde shëndetësore, kjo është diçka tjetër. Unë pas kaq vitesh munda të gjejë guximin për të folur me dikë, pavarësisht se më mungon guximi për të folur ballazi me një njeri që më sheh në sy.
Ndonjëherë mendoj se ne nuk jemi qeniet njerëzore të cilat me lehtësi i vendosim në krye të zinxhirëve ushqimorë, por jemi thjesht produkte të shoqërisë dhe të mjedisit ku jetojmë. Trysnia është aq e madhe, sa duhet të rezistosh fort për të mos lejuar askënd të të përdorë si plastelinë. Dhe nëse ti nuk je e fortë mjaftueshëm për ta bërë këtë, mamaja jote do të jetë gjithmonë pranë teje. Unë s’do t’ia falja vetes as edhe më të voglin gabim, apo pakujdesi kundrejt teje. Të premtoj se nuk do të të lë kurrë vetëm!
No comments:
Post a Comment